Đừng nghĩ những ý kiến trái chiều của trí thức là chống đối

ĐDCVN: Việc bày tỏ chính kiến, tuy có khác với nhà nước, nhưng điều đó không đồng nghĩa là chống đối hoặc chống phá. Đó đơn giản chỉ là quan điểm khác biệt giữa các nhóm khác nhau trong một xã hội. Xã hội nào cũng có những mâu thuẫn tiềm tàng. Giải pháp cho thực tế đó không phải là dập tắt mâu thuẫn, mà là tìm ra cơ chế đối thoại và ra quyết định để vừa đảm bảo tính hiệu quả của quản lý nhà nước, vừa dung hòa các quyền lợi khác nhau trong xã hội. Cơ chế dân chủ là điều kiện thuận lợi của sự phát triển và chủ quyền quốc gia.

Ngoài ra, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã từng khẳng định trong ngày đại hội Liên Hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, tổ chức ngày 9 tháng 4 năm 2009 tại Sài Gòn khi bàn về những vấn đề liên quan đến đất nước rằng “những gì Đảng và nhà nước không nói được thì các tổ chức phi chính phủ phải nói”. Cho nên, dù những chính kiến có khác hoặc đối lập với nhà nước nhưng điều ấy không có nghĩa là sai hay chống đối.

***

Cần có cơ chế cho các nhà trí thức, khoa học được tham gia đóng góp, phản biện ngay từ đầu đối với những chính sách của Thành phố. Thậm chí cho phép nhà khoa học cùng làm việc với bộ máy quản lý nhà nước của Thành phố. Từ đó mới ra được sản phẩm có giá trị thương phẩm của nhà khoa học và có lợi ích cho sự nghiệp chung.

Đó là ý kiến của các nhà trí thức, khoa học, các chuyên gia tại TP. HCM tại buổi gặp gỡ giữa lãnh đạo thành phố với giới trí thức ngày 25.5.

Thể chế hóa cơ chế phản biện

Theo TS Trần Công Hoàng Quốc Trang, Phó Ban công tác phía Nam Liên hiệp Hội [Khoa học Kỹ thuật] Việt Nam, quy chế này phải phản ánh cho được vai trò của trí thức là tư vấn, phản biện và giám định xã hội, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, phát triển công nghệ mới… Trong đó, trí thức phải được tôn vinh thông qua những đóng góp cụ thể của mình.

“Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã làm việc với Liên hiệp Hội Việt Nam, Chính phủ mở ra cơ chế vĩ mô, trong đó có quy chế làm việc cho các nhà khoa học đóng góp với đất nước, thì tại sao TP. HCM lại không có? TP. HCM phải thực hiện cụ thể hơn, thiết thực hơn, bởi vì Thành phố có “tài nguyên con người”. Tôi quan tâm “hậu” cuộc gặp gỡ này là gì? Phải có chương trình hành động của trí thức theo đơn đặt hàng của lãnh đạo thành phố, phải có cơ chế, quy chế phối hợp về lâu về dài thì mới gọi là phát triển bền vững”, ông Trang nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, GS TS Nguyễn Ngọc Giao, Chủ tịch Liên hiệp Hội Khoa học – Kỹ thuật TP. HCM cho rằng, lãnh đạo TP. HCM cần cung cấp thông tin đầy đủ (hoặc đặt hàng sớm) để Liên hiệp Hội kịp thời tham gia tư vấn, phản biện các dự án lớn của Nhà nước đối với địa bàn Thành phố và các tỉnh phía Nam ngay từ khi bắt đầu chuẩn bị dự án. “Đặc biệt, TP. HCM cần thể chế hóa từng bước công tác tư vấn, phản biện đối với từng loại dự án”, ông Giao nói.

Ở một góc nhìn khác, PGS TS Hoàng Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Khoa học – Kỹ thuật TP.HCM, nói lãnh đạo TP. HCM phải coi chuyện lắng nghe các nhà trí thức, khoa học trong quá trình ra quyết định là một công đoạn hết sức quan trọng để giúp những quyết sách của lãnh đạo Thành phố thêm hiệu quả, thêm đúng đắn.

PGS TS Phan Minh Tân, Giám đốc Sở Khoa học – Công nghệ TP. HCM cũng cho rằng, cần xem xét lại cơ chế, chính sách đối với đội ngũ trí thức hiện nay. “Dường như, cơ chế chính sách này đã lạc hậu, đặc biệt là cơ chế quản lý tài chính đang là rào cản cho sự phát triển khoa học công nghệ của Thành phố”, ông Tân nói.

Vị Giám đốc Sở cũng để nghị Thành phố thành lập một Hội đồng tư vấn riêng cho 6 chương trình đột phá mà Đại hội Đảng bộ TP. HCM lần thứ IX (nhiệm kỳ 2010 – 2015) đã đề ra.

Lắng nghe ý kiến trái chiều

Theo PGS TS Lê Kế Lâm, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật và Kinh tế biển TP.HCM, nguồn nhân lực có trí thức, có tay nghề cao là một vốn quý để góp phần đưa TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung phát triển. Đặc biệt, đây là cái vốn quý gấp hàng tỉ đô la Mỹ.

Tuy nhiên, theo ông Lâm, đặc điểm của trí thức là hay “nói ngang”, nói thẳng vì họ hiểu biết, họ thấy có những cái đúng, cái sai. Do đó, trong phát biểu của trí thức có những cái khó nghe, nhưng có những cái là chân lý. “Lãnh đạo TP. HCM, nên tìm biện pháp, cơ chế như thế nào đó để phát huy được những tư duy, những đóng góp của trí thức cho thành phố. Đừng nghĩ rằng, những ý kiến trái chiều của nhà trí thức là chống đối. Không phải đâu, họ rất yêu Tổ quốc, đất nước Việt Nam”, ông Lâm nhấn mạnh.

PGS TS Lê Kế Lâm cũng cho rằng, để cho trí thức nói, sau đó mở những cuộc tranh luận xem ai đúng, ai sai và cũng là để cho người ta tâm phục khẩu phục là điều rất cần thiết.

Từng là người giám sát và phản biện những chính sách của TP. HCM, theo ông Trương Văn Đa – nguyên Phó Chủ tịch HĐND TP. HCM khóa IV – nếu như TP. HCM không có những chính sách, chiến lược phù hợp thì khó khai thác được nguồn lực từ các nhà trí thức, khoa học cho sự phát triển của TP. HCM. “Mặc dù, nhiều người đã nghỉ hưu, nhưng tâm huyết của họ còn rất cao, vốn tích lũy của những người này rất lớn và nói chung là họ muốn cống hiến. Đặc biệt, họ là những trí thức do Đảng ta đào tạo trước đây, đã từng ăn cơm nắm, đi xe đạp và làm khoa học… Do đó, đối với họ không có sự câu nệ khi Thành phố cần”, ông Đa chia sẻ.

Cần gắn kết khoa học với doanh nghiệp

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. HCM Huỳnh Văn Minh cho biết, hiện nay có một thực tế là sự gắn kết giữa giới trí thức và các nhà doanh nghiệp còn rất lỏng lẻo. “Phải có sự tham gia hợp tác giữa doanh nghiệp với các chuyên gia tư vấn hàng đầu, các nhà khoa học chuyên môn. Việc liên kết giữa doanh nghiệp với các nhà trí thức, khoa học với nhau sẽ tạo điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp”, ông Minh nói.

Đồng tình, PGS TS Phan Minh Tân cho rằng thành phố cần tạo điều kiện để kết nối hơn nữa Liên hiệp Hội Khoa học – Kỹ thuật Thành phố với Hiệp hội Doanh nghiệp. Đặc biệt, cần đẩy mạnh triển khai kết quả nghiên cứu khoa học vào sản xuất kinh doanh, tăng cường cơ chế đặt hàng nhằm gắn kết nghiên cứu với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội Thành phố. Ông Tân cũng kiến nghị Thành phố khôi phục lại Hội đồng Khoa học – Công nghệ của Thành phố bao gồm một số nhà khoa học, doanh nghiệp, quản lý hàng đầu, với nhiệm vụ tư vấn, tham mưu…

 

Phát biểu kết thúc buổi gặp gỡ, Bí thư Thành ủy TP. HCM Lê Thanh Hải khẳng định “TP. HCM sẽ tạo điều kiện tốt hơn để đội ngũ các nhà trí thức, khoa học có thể cống hiến nhiều hơn nữa năng lực, trí tuệ của mình giúp thành phố phát triển. Thường trực Thành ủy nhất trí việc khôi phục lại Hội đồng Khoa học – Công nghệ theo hướng tinh gọn gồm các nhà khoa học, chuyên gia các ngành mũi nhọn”.

Đoàn Quý, theo SGTT


Cần nghe trí thức trước khi ra quyết sách

Lãnh đạo TP cần phản hồi nhiều hơn nữa đối với những đóng góp của giới trí thức vì sự phát triển, đi lên của TP cũng như đất nước.

Đó là tâm tư của hầu hết các nhà khoa học, trí thức TP.HCM trong buổi gặp gỡ với lãnh đạo TP vào sáng 25-5. Bí thư Thành ủy Lê Thanh Hải, Phó Bí thư Thường trực Nguyễn Văn Đua, Chủ tịch UBND TP Lê Hoàng Quân, Chủ tịch HĐND TP Phạm Phương Thảo đã lắng nghe, trân trọng các ý kiến.

Phải thật sự cầu thị

Góp ý rất chân thành với lãnh đạo TP, PGS-TS Lê Kế Lâm, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật và kinh tế biển TP.HCM, nói: “Lãnh đạo nên tìm biện pháp, cơ chế hợp lý để phát huy đóng góp của trí thức cho sự phát triển của TP. Muốn thực hiện được điều này, trước tiên lãnh đạo phải đứng trên tinh thần cầu thị, phải tạo điều kiện cho trí thức nói lên suy nghĩ, trăn trở của họ về các vấn đề phát triển. Trên cơ sở đó mở tiếp những cuộc tranh luận để trao đổi lại và bàn tới nơi tới chốn các vấn đề. Vấn đề nào đúng, vấn đề nào sai cần phải được chỉ ra một cách tâm phục khẩu phục. Đó là điều vô cùng quan trọng và cần thiết”.

“Đặc điểm của trí thức là hay nói ngang, nói thẳng vì thế trong phát biểu của họ có những cái khó nghe nhưng có những cái là chân lý. Và trên hết trong người trí thức là tình yêu với Tổ quốc và mong muốn đóng góp hết sức mình cho sự phát triển đi lên của đất nước.” Vì vậy “không nên thấy có một luồng tư tưởng hoặc một bài báo thể hiện một ý kiến, một quan điểm khác đã vội quy chụp là đi trái lại con đường phát triển. Hãy lắng nghe họ trước đã” – PGS-TS Lâm góp ý.

Đông đảo các nhà khoa học, trí thức đã đến góp ý, chia sẻ những băn khoăn, trăn trở của mình với lãnh đạo TP tại buổi gặp gỡ. Trong ảnh: PGS-TS Mai Hồng Quỳ, Hiệu trưởng Trường ĐH Luật TP.HCM đang góp ý. Ảnh: MINH CƯỜNG

Chia sẻ với ý kiến trên, PGS-TS Hoàng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật TP, góp thêm: Cần xem các phản biện của các nhà khoa học là đóng góp lớn cho sự phát triển của TP. Lãnh đạo cần có một cái nhìn khách quan trước ý kiến của các nhà khoa học. “Cần phải xem việc nghe ý kiến trí thức là một công đoạn trong quá trình ra quyết định. Làm như vậy thì quyết sách của TP sẽ đúng đắn và hiệu quả hơn” – PGS-TS Tuấn kiến nghị.

Khai thác tối đa trí tuệ Việt

Nhiều trí thức cũng đề nghị cần phải có cơ chế sử dụng, khai thác nguồn lực trí thức trong nước hiệu quả hơn nữa. Ông Trương Văn Đa (nguyên Phó Chủ tịch HĐND TP khóa IV) đề xuất: Trước hết phải tạo điều kiện và có cơ chế sử dụng lực lượng trí thức “nội” hiện tại. Song song đó, đào tạo lực lượng trí thức trẻ kế thừa và mời trí thức người Việt ở nước ngoài về cống hiến cho TP, đất nước.

GS-TS Nguyễn Ngọc Giao, Chủ tịch Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật TP, cho rằng: Lãnh đạo TP cần đặt hàng nhiều hơn nữa cho trí thức TP tham gia trực tiếp vào chương trình phát triển của TP. Theo GS-TS Giao, lãnh đạo cần “nhớ” nhiều hơn nữa đến giới trí thức, các nhà khoa học và tạo điều kiện thuận lợi hơn để họ tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển TP. “Sự tham gia của giới trí thức khoa học không chỉ dừng lại ở các công trình cụ thể mà phải để cho họ tham gia vào trong quá trình ra các chính sách phát triển” – GS-TS Giao nói.

Để làm được như thế, ông đề nghị: “Lãnh đạo TP nên cung cấp thông tin chính thức đầy đủ để các nhà khoa học kịp thời tham gia tư vấn, phản biện về các dự án lớn của Nhà nước ở địa phương cũng như của TP ngay trong giai đoạn chuẩn bị dự án. Không nên phản biện theo kiểu đi sau, theo đuôi các quyết sách. Song song đó cần thể chế hóa từng bước công tác tư vấn phản biện”.

Dịp này, ông Giao cũng đã kiến nghị với lãnh đạo TP khôi phục lại Hội đồng Khoa học công nghệ TP. Hội đồng là tập hợp một số nhà khoa học, doanh nghiệp, quản lý hàng đầu để tư vấn tham mưu cho TP về phương hướng phát triển của TP, các chính sách đối với giới trí thức để phát huy tối đa tiềm năng của tầng lớp này. Bí thư Thành ủy Lê Thanh Hải đã đồng ý xem xét khôi phục lại hội đồng này.

Minh Cường, theo Pháp Luật

Share