Không đạt thỏa thuận về Biển Đông tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN

Hội nghị Thượng đỉnh của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á – gọi tắt là ASEAN – đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào về các tranh chấp chủ quyền ở biển Đông.

Trong năm qua căng thẳng về vấn đề chủ quyền đã gia tăng tại vùng biển được cho là có chữ lượng dầu mỏ và khoáng sản lớn, chủ yếu là do những hành động khẳng định chủ quyền mạnh mẽ của Trung Quốc.

Theo hãng thông tấn DPA, Việt Nam đã hối thúc các thành viên ASEAN giải quyết các tuyên bố về chủ quyền chung trong khu vực và sau đó khối này sẽ phối hợp để đàm phán với Trung Quốc, trong khi đó Trung Quốc lại khăng khăng đòi đàm phán riêng với từng nước.

Không riêng Việt Nam, Philippines cũng đã hối thúc Trung Quốc và các thành viên của ASEAN tiến tới một thỏa thuận nhằm hỗ trợ cho các dự án đầu tư tư nhân sử dụng nguồn dầu khí được phát hiện tại các hòn đảo thuộc biển Đông nhằm giải quyết các vấn đề về pháp lý và chủ quyền giữa các nước có tranh chấp.

Bản tin đăng trên businessmirror hôm 8/4 trích lời một giới chức cao cấp tại Bộ Ngoại giao Philippines cho hay hiện ASEAN đang xem xét 18 dự án và đề xuất “khả thi” đối với nguồn dầu mỏ được phát hiện ở quần đảo Trường Sa.

Theo đề xuất của Philippines thì thỏa thuận này sẽ cho phép các công ty tư nhân được thực hiện các dự án liên doanh mà không cần có sự tham gia của các chính phủ.

Do đang có tranh chấp nên các chính phủ sẽ khó có thể tiến tới các thỏa thuận chung, vì vậy Philippines đề xuất cho phép các công ty tư nhân được tiến hành các dự án nơi các chính phủ không thể tiến hành.

Hãng thông tấn Đức cũng cho hay mặc dù vấn đề tranh chấp chủ quyền ở biển Đông trước đó được dự kiến sẽ đóng một vai trò quan trọng tại hội nghị ASEAN lần này, nhưng tuyên bố chung cuộc mà các nhà lãnh đạo ASEAN đưa ra tại phiên bế mạc hội nghị thượng đỉnh lại không đề cập đến vấn đề tranh chấp ở Biển Đông.

Trả lời phóng viên trong cuộc họp báo sau hội nghị, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng chỉ đề cập đến Tuyên bố về cách Ứng xử của các bên ở Biển Đông – tức DOC – được ký giữa ASEAN và Trung Quốc hồi năm 2002, trong đó các bên cam kết sẽ tìm giải pháp hòa bình thông qua thương lượng đối với các tranh chấp này.

Ông Dũng nói rằng ‘ASEAN và các giới chức Trung Quốc đã đồng ý sẽ tiến hành các cuộc hội nghị để thảo luận giải pháp thúc đẩy việc thực hiện DOC.’

Việc không đạt được một tuyên bố chung cho thấy vẫn chưa có tiến bộ nào trong việc đạt được một tiếng nói chung của cả khối ASEAN đối với những tuyên bố về chủ quyền của Trung Quốc.

DPA trích lời ông Nazery Khalid, một chuyên gia về các vấn đề tranh chấp trên biển tại Học viện Hàng Hải Malaysia nói rằng “việc Trung Quốc tiếp tục đàm phán song phương về vấn đề này không chỉ cho thấy sức mạnh của Bắc Kinh mà còn cho thấy điểm yếu của ASEAN và ASEAN cần phải khắc phục điểm yếu này.”

Hôm thứ Năm, ông Dũng đã có một cuộc gặp riêng với Tổng thống Philippines Gloria Macapagal Arroyo.

Phippines đã giải quyết một số tranh chấp của họ trong các cuộc đàm phán song phương với Trung Quốc và đã cùng Trung Quốc phản đối việc Việt Nam và Malaysia đệ trình một tuyên bố chung về chủ quyền lên Liên Hiệp Quốc hồi tháng Năm năm ngoái.

Tuy nhiên sau cuộc gặp với ông Dũng, phía Philippines cho hay hai bên đã đồng ý tìm một giải pháp “đôi bên cùng có lợi” đối với việc Philippines phản đối tuyên bố chung về chủ quyền của Việt Nam và Malaysia.

Ngoài Việt Nam, Philippines, Trung Quốc, Malaysia, Đài Laon và Brunei cũng đều chính thức tuyên bố chủ quyền đối với các hòn đảo ở Biển Đông.

Nguồn: DPA, Businessmirror.com
Theo VOA


VN tìm đồng thuận Asean về Biển Đông

Như trông đợi, tại hội nghị cấp cao khu vực, các nước Asean chỉ bày tỏ “tin tưởng” rằng các bên liên quan sẽ tiếp tục nỗ lực duy trì an ninh, ổn định tại Biển Đông chứ không đưa ra được văn bản thỏa thuận nào.

Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị Thượng đỉnh Asean 16 khi nhắc tới chủ đề nhạy cảm này viết: “Giao cho các Bộ trưởng và các quan chức cấp cao liên quan tăng cường sử dụng các cơ chế và công cụ hiện có của Asean như… Tuyên bố của các bên về Ứng xử ở Biển Đông (DOC)”.

Trả lời câu hỏi của BBC, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng nói Asean “tin tưởng rằng với thiện chí của các bên và vì lợi ích chung của khu vực, các bên liên quan sẽ tiếp tục tuân thủ và thực hiện tốt DOC cũng như Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982”.

Ông Dũng nói: “Vấn đề duy trì hòa bình, ổn định và an ninh Biển Đông là lợi ích chung và là quan tâm lớn của các nước Asean cũng như các nước trong cả khu vực”.

“Các quan chức Asean và Trung Quốc đã thống nhất sẽ sớm nhóm họp để bàn biện pháp thúc đẩy triển khai thực hiện DOC.”

Trước hội nghị, quan chức Việt Nam bày tỏ hy vọng có thể thúc đẩy tuyên bố DOC, ký năm 2002 và vốn không có tính ràng buộc pháp lý, thành một bộ Quy tắc ứng xử (COC) chặt chẽ hơn.

Nay với tuyên bố của chủ tịch hội nghị, xem ra các nước Asean chỉ dừng lại ở việc tiếp tục phấn đấu thực thi DOC, mà nhiều người đánh giá là không có hiệu quả.

Đi tìm đồng thuận

Thực ra giới quan tâm tới chủ đề Biển Đông cũng đã nhìn thấy trước kết quả này.

Giáo sư Carlyle Thayer, chuyên gia Việt Nam kỳ cựu tại Học viện Quốc phòng Úc châu, nói với BBC: “Tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông không thể giải quyết một cách chóng vánh được”.

“Điều mà Việt Nam có thể hy vọng nhất, là đạt được đồng thuận của các nước Asean về cách thức đối phó với một nước Trung Quốc ngày càng mạnh bạo, làm sao để ngăn ngừa Trung Quốc đưa ra các hành động đơn phương (tại Biển Đông).”

Ông Thayer nói: “Quá khứ đã cho thấy, khi nào Asean đoàn kết và cứng rắn thì Trung Quốc sẽ phản ứng bằng cách có hành động tích cực đối với quan ngại của Asean.”

“Ngược lại, khi Asean đánh mất trọng tâm thì Trung Quốc sẽ ngay lập tức lợi dụng. Như trường hợp của Philippines, khi Trung Quốc chiếm đảo Vành khăn (Mischief Reef) từ tay Manila năm 1995, Asean thoạt đầu tỏ ra ủng hộ Philippines một cách mạnh mẽ”.

Thủ tướng VN Nguyễn Tấn Dũng

Liệu Việt Nam có “đơn thương độc mã” trong chủ đề Biển Đông?

“Nhưng rồi khi Asean chuyển sự chú ý tới chỗ khác, thì Philippines bị bỏ rơi, đơn độc đương đầu với Trung Quốc trên cơ sở song phương”.

Bắc Kinh luôn nhấn mạnh tranh chấp Biển Đông là vấn đề song phương giữa Trung Quốc và các nước liên quan, và muốn thương lượng với từng quốc gia, trong khi Việt Nam đang cố gắng thúc đẩy cách tiếp cận đa phương và quốc tế hóa.

Giáo sư Thayer cho rằng, việc Việt Nam cần làm bây giờ là phải khơi gợi lại quan tâm của các nước Asean, thuyết phục họ là cần có nỗ lực chung để thương lượng với Trung Quốc về bộ quy tắc COC.

Liệu Việt Nam có “đơn thương độc mã” hay không trong một công việc nặng nề như vậy?

Bạn và đồng minh

Tiến sỹ Ian Storey, chủ biên tạp chí Đông Nam Á Hiện đại tại Singapore, chuyên gia về tranh chấp Biển Đông, cho rằng dù không đạt được kết quả gì chính thức, chỉ việc thúc đẩy được chủ đề Biển Đông vào nghị trình Asean đã là một thành công của Hà Nội.

“Đây là bước tiến lên phía trước, và đáng ra phải làm từ lâu rồi.”

Nhưng ông cảnh báo: “Vấn đề chính là Asean tỏ ra không thể nào đồng thuận với nhau về Biển Đông, kể từ khi mở rộng khối hồi giữa những năm 1990”.

Hà Nội đang đứng trước áp lực thời gian, vì khi ghế chủ tịch Asean chuyển sang cho Brunei năm 2011, Việt Nam sẽ mất cơ hội dùng diễn đàn khu vực để vận động cho các chủ đề thiết thân của mình.

Các chuyên gia nói mấu chốt ở chỗ quan tâm không đồng nhất giữa các quốc gia Asean về chủ đề Biển Đông.

Theo giáo sư Carlyle Thayer, ngoài Trung Quốc chỉ có bốn quốc gia Asean trực tiếp tham gia tranh chấp chủ quyền tại khu vực này.

“Thế nhưng ngay trong bốn nước, Brunei và Malaysia quan tâm kiểu khác, còn Việt Nam và Philippines quan tâm kiểu khác. Tranh chấp chủ quyền của Brunei là với chính Malaysia, chứ không phải Trung Quốc và bản thân Malaysia tỏ ra miễn cưỡng trong việc đối đầu với Bắc Kinh.”

“Việt Nam và Philippines là hai nước bị thiệt thòi nhất nếu Trung Quốc đạt được tuyên bố chủ quyền của mình.”

Trong tiếp xúc song phương kéo dài nửa tiếng đồng hồ hôm thứ Năm 08/04, thủ tướng Việt Nam và tổng thống Philippines đã bàn với nhau về tranh chấp Biển Đông.

Ông Nguyễn Tấn Dũng và bà Gloria Macapagal-Arroyo thống nhất cùng nhau kiếm tìm giải pháp “hai bên cùng có lợi” (win-win solution).

Bộ trưởng Công thương Philippines Jesli Lapus, người có mặt trong cuộc gặp, được trích lời nói: “Việt Nam đồng ý sẽ kiếm dịp để hai bên cùng thảo luận chủ đề này.”

Ông Lapus nói thêm rằng hải quân hai nước cũng sẽ hợp tác để giảm thiểu căng thẳng trong khu vực tranh chấp, và Thủ tướng Dũng đã yêu cầu Philippines thả ngư dân Việt Nam mà nước này đang giam giữ trên “tinh thần nhân đạo”.

Một yếu tố mới là tại Hội nghị Thượng đỉnh 16, các nước Asean ngỏ ý muốn đẩy mạnh quan hệ đối ngoại với các đối tác ngoài khối, tiêu biểu là có thể thu nạp Nga và Hoa Kỳ trong khuôn khổ Họp cấp cao Đông Á.

Cơ chế họp cấp cao Đông Á, bắt đầu từ 2005, có sự tham gia của Asean, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc và New Zealand.

Hồng Nga
Theo BBCVietnamese

Share