Sửa hiến pháp: Làm rõ quyền phúc quyết của dân

Chiều 4/8, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về việc triển khai thực hiện chủ trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992.

Tại tờ trình về nội dung này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đề nghị một số định hướng lớn trong việc sửa đổi, bổ sung.

Hiến định quyền và nghĩa vụ cơ bản của nhân dân

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, về chế độ chính trị, Hiến pháp khẳng định sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội.

Về chế độ kinh tế, sửa đổi, bổ sung các quy định bảo đảm mục tiêu, định hướng chính sách lớn phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh và hình thức phân phối.

Với quyền con người và nghĩa vụ công dân, định hướng được nêu ra là xác định rõ hơn phạm vi quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, sửa đổi, bổ sung các quy định này phải có tính khả thi và ở tầm hiến định để phát huy tối đa nhân tố con người.

Ở nội dung tổ chức bộ máy nhà nước, theo định hướng, Chủ tịch nước thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân. Nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ và Thủ tướng cũng sẽ được quy định rõ hơn ở tầm hiến định.

Theo kế hoạch sơ bộ, dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần thứ nhất sẽ được trình Quốc hội vào kỳ họp cuối năm 2012. Sau đó sẽ tổ chức lấy ý kiến nhân dân từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2013. Dự thảo Hiến pháp sẽ được trình Quốc hội thông qua vào tháng 10/2013.

Không để lạm quyền

Đồng tình với sự cần thiết phải nghiên cứu, sửa đổi bổ sung Hiến pháp năm 1992, nhiều vị đại biểu cũng đưa ra những đề nghị cụ thể khi tiến hành công việc này.

Đại biểu Nguyễn Đình Quyền cho rằng, định hướng cơ bản nhất sửa đổi Hiến pháp lần này đó là sửa đổi những quy định về bộ máy Nhà nước.

“Phải giải mã được một các rất rõ ràng nguyên tắc quyền lực Nhà nước là tập trung thống nhất và thuộc về nhân dân, có sự phân công phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện 3 quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp”, ông Quyền nhấn mạnh.

Tán đồng với ý kiến của đại biểu Quyền, đại biểu Trần Du Lịch cho rằng, “trọng tâm sửa Hiến pháp lần này vẫn là tổ chức nhà nước, vấn đề vướng nhất hiện nay”.

Đi sâu hơn vào vấn đề này, đại biểu Lịch phát biểu, Hiến pháp năm 1992 và trong hướng sửa đổi tới cũng nói rằng Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan duy nhất có quyền lập hiến, lập pháp. Như vậy dân còn quyền nào về mặt quyền lực nhà nước?

Theo ông Lịch, cần dung hòa tính chất dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp.

“Hiến pháp năm 1946 có quyền phúc quyết của dân một số vấn đề. Nếu như chúng ta nhất quán với quan điểm quyền lực nhà nước thuộc nhân dân. Như vậy nhân dân giao Quốc hội những quyền nào, cái nào dân phúc quyết. Vấn đề này phải làm rõ”, đại biểu Lịch đề nghị.

Cho rằng cơ chế kiểm soát quyền lực đang “vướng”, đại biểu Lịch đề nghị tổ chức bộ máy Trung ương với cơ chế kiểm soát quyền một cách chặt chẽ, giám sát chặt chẽ để thể hiện không phân quyền nhưng không để lạm quyền.

Một nội dung nữa cũng được vị đại biểu này yêu cầu làm rõ ngay từ đầu là lần này sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992 vẫn là Hiến pháp 1992 hay là Hiến pháp 2013. “Nếu sửa toàn bộ như thế này thì nó là bản Hiến pháp mới”, ông Lịch nói.

Cũng liên quan đến quyền lực nhà nước của nhân dân, đại biểu Trương Trọng Nghĩa đề nghị làm rõ hơn cơ chế Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ và cách thức sử dụng quyền lực Nhà nước của nhân dân thông qua cơ chế dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp.

Nguyễn Lê, theo VnEconomy

 


Sửa Hiến pháp: Giải mã ‘quyền lực nhà nước thuộc về dân’

Thảo luận tại hội trường chiều nay (4/8) về việc triển khai chủ trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 và thành lập Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp, các ĐBQH đề nghị phải làm rõ tư tưởng “quyền lực của nhà nước thuộc về nhân dân”.

Tờ trình do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý trình bày nêu ra 7 định hướng lớn sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992.

Về chế độ chính trị, Hiến pháp tiếp tục khẳng định Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân.

Theo đó, “phải làm rõ cách thức sử dụng quyền lực Nhà nước của nhân dân thông qua cơ chế dân chủ đại diện (cơ quan quyền lực Nhà nước) và cơ chế dân chủ trực tiếp”.

Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước.

Hiến pháp sửa đổi cũng sẽ xác định rõ vai trò, quyền hạn, trách nhiệm của từng cơ quan trong tổ chức bộ máy nhà nước. Đồng thời xây dựng và từng bước hoàn thiện cơ chế tăng cường kiểm tra, giám sát tính hợp hiến, hợp pháp trong hoạt động của các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp phù hợp với thể chế chính trị và thực tiễn Việt Nam.

Về Chủ tịch nước, cần xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của Chủ tịch nước trong thực hiện vai trò là nguyên thủ quốc gia, thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân.

Làm rõ quyền của dân ở đâu

Phát biểu tại hội trường, đa số ĐBQH đều cho rằng, trong lần sửa đổi này nên tập trung vào định hướng về tổ chức bộ máy nhà nước.

Theo ĐBQH Nguyễn Đình Quyền (Hà Nội), khi bàn về vấn đề tổ chức bộ máy nhà nước, Hiến pháp sửa đổi lần này phải giải mã được rạch ròi tư tưởng “tất cả quyền lực của nhà nước thuộc về nhân dân”.

Chia sẻ nhận định này, ông Trần Du Lịch (TP.HCM) phân tích, khi trong luật ghi rõ Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất thì phải phân định rõ ràng quyền của dân nằm ở đâu.

Theo ông Lịch, theo như Hiến pháp năm 1946 thì dân còn có quyền phúc quyết. Vì vậy, trong việc sửa đổi lần này nên làm rõ vấn đề dân ủy quyền cho Quốc hội đến đâu, trong phạm vi nào. Còn lại, phạm vi nào là phạm vi người dân trực tiếp quyết định. Theo ông Lịch, người dân phải có quyền phúc quyết Hiến pháp.

Thực tế, trong thời gian qua, nhiều nhà nghiên cứu, xây dựng pháp luật cho rằng: Các Hiến pháp sửa đổi, bổ sung sau này đã có sự thay đổi rất lớn khi quyền lập hiến từ dân được chuyển sang Quốc hội.

Cơ chế kiểm soát quyền lực

Theo Ủy ban Pháp luật, một trong những định hướng sửa đổi lần này là “phải phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”.

Tuy nhiên, phân định cơ chế kiểm soát quyền lực thế nào là vấn đề băn khoăn của nhiều đại biểu.

Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Trương Trọng Nghĩa (ĐB TP.HCM) cho rằng đây là một tư tưởng mang tính định hướng nhưng phạm vi rất rộng. Vì vậy, ủy ban chủ trì sửa đổi phải cụ thể và chi tiết hóa hơn nữa. Bởi vấn đề kiểm soát quyền lực lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước là một định hướng lớn và mới mẻ. Đặc biệt, vai trò giám sát của các cơ quan Quốc hội rất quan trọng và phải được làm rõ.

Theo ĐBQH Trần Du Lịch, cơ chế kiểm soát quyền lực hiện nay chưa rõ và vẫn còn là một vướng mắc. Vì vậy, ban soạn thảo nên nghiên cứu để đưa ra định hướng cụ thể. Chẳng hạn, làm thế nào để phân quyền nhưng không mất quyền.

Ngoài ra, các ĐBQH cũng góp ý về việc phải xác định Hiến pháp của một đất nước là đạo luật gốc, cần có tính lâu dài, ổn định để đảm bảo tuổi thọ thay vì sửa đổi nhiều lần. Các ý kiến khác cũng góp ý về xây dựng cơ chế bảo hiến.

Dự kiến, cuối kỳ họp này, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về sửa đổi Hiến pháp 1992.

Theo lộ trình, Ủy ban dự thảo sửa đổi hiến pháp dự kiến sẽ trình Quốc hội dự thảo sửa đổi Hiến pháp (lần thứ nhất) vào kỳ họp cuối năm 2012.

Sau đó sẽ tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân trong khoảng hai tháng (từ tháng 3 đến tháng 4/2013). Dự kiến tháng 10/2013, Quốc hội sẽ thông qua dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

Lê Nhung, theo Vietnamnet

Share